MultiCam i odporność termiczna komputerów.
MultiCam jest programem specyficznym. Jest
to program pracujący w dość nietypowy sposób, w jakim nie pracuje żaden
inny program komputerowy! Proszę zwrócić uwagę na to, że MultiCam pracuje
bez przerwy wiele dni, silnie obciążając przez cały czas procesor, kartę
graficzna i inne elementy komputera (szczególnie dysk twardy, na którym
dokonywane są stałe zapisy i okresowe kasowania plików). Nawet typowe serwery
sieciowe często mają lżejsze wymagania.
W związku z tym, aby system działał poprawnie nie można
go uruchamiać na dowolnym komputerze.
Specyfikacja sprzętowa komputera podana jest na naszych stronach WWW, niemniej
aby zapewnić stabilną pracę serwera wideo, należy zwrócić uwagę na
problem, który pojawił się ostatnimi czasy. Jest to problem odporności
termicznej niektórych elementów komputera - a ściślej mówiąc przegrzewania
się podzespołów użytych do jego budowy.
Problem termiczny dotyczy w zasadzie każdego obecnie składanego
komputera, niemniej przy intensywnej i nieprzerwanej pracy, niewydolność
chłodzenia podzespołów jest bardziej jaskrawa.
Zjawisko to w zasadzie pojawiło się od roku, wraz ze wzrostem mocy
obliczeniowej procesorów, kart graficznych oraz prędkości dysków, niemniej
jest dostrzegane przez wiele firm składających komputery.

Rys1. Brak chłodzenia radiatora karty
graficznej Rys 2. Karta TNT Pro
wykonana w technologii 0,22 u.
Zajrzyjmy do wnętrza komputera. Pierwszym newralgicznym
miejscem (rys. 1) jest karta grafiki.
Proszę zwrócić uwagę, że karty te mimo iż wyposażone są w radiatory
(czasami z wentylatorem) mają z definicji słabe chłodzenie ze względu na
zakrycie radiatorów drugą kartą ( w naszym przypadku z reguły jest to modem)
zainstalowaną w pierwszym slocie PCI.
Wyniki pomiarów temperatury radiatora karty dokonane w
naszej firmie, wynosiły często ponad 60 0C zaledwie po
kilkugodzinnej pracy. Dotyczy to szczególnie kart typu NVIDIA Riva TNT, Vanta,
M64 itp.
Ustaliliśmy ze przyczyn takiego stanu rzeczy jest kilka.
Po pierwsze karty te są wykonane w starej technologii 0,25 u. Procesory
graficzne nowszych kart są wykonane w nowocześniejszych technologiach:
0,22 u (np. polecana przez nas na rys 2, TNT2 Pro), 0,18 u (np. GeForce2 MX) i dlatego
wydzielają znacznie mniej ciepła.
Ogólnie można powiedzieć, że im większa skala integracji
układu graficznego tym mniej ciepła on wydziela. Z jednym wyjątkiem: super
wydajne akceleratory graficzne takie jak GeForce2 GTS, GeForce3, ATI Radeon są
wykonane w najnowocześniejszych technologiach (GeForce3 nawet 0,15 u), ale
jednocześnie znacznie podniesiono im częstotliwość taktowania procesora
graficznego (ok. 200MHz) i dlatego układy te także wydzielają znaczne ilości
ciepła.
Po drugie, karty takie jak TNT2 Vanta czy M64 są to tzw.
karty "okrojone" (w stosunku do karty "bazowej" TNT2) tzn.
niektóre elementy takiej karty są słabsze. Chodzi tutaj szczególnie o RAMDAC,
czyli układ odpowiedzialny za uzyskiwane rozdzielczości ekranu i częstotliwości
odświeżania. Ponieważ zaleca się, aby MultiCam pracował w rozdziel ości
1024x768 32bit układ RAMDAC-a pracuje często na granicy swoich możliwości,
co także jest przyczyną większej awaryjności tych kart. Pierwszym objawem
przegrzewania się karty jest zawieszenie się systemu Windows po kilkunastu lub
kilkudziesięciu godzinach pracy komputera.
A co możemy zrobić gdy już posiadamy taka kartę i nie
chcemy jej zmieniać? Po pierwsze możemy założyć dodatkowy wentylatorek na
procesor graficzny jeśli karta takiego nie posiada. Jest to proste i skuteczne
rozwiązanie. Po drugie (rozwiązanie dla bardziej zaawansowanych) możemy obniżyć
taktowanie zegara układu graficznego. W Internecie można znaleźć wiele
programów do "podkręcania" kart graficznych (np. Power Stripe), które
z powodzeniem można wykorzystać do zmniejszenia taktowania zegara karty. Także
niektóre sterowniki do kart posiadają tą opcję. Warto dodać, że płyty główne
firmy Abit wyposażone są często w termistory i oprogramowanie pozwalające na
kontrolę dowolnego punktu komputera.
Następnym elementem, na który należy zwrócić uwagę jest
dysk twardy.
Zauważcie Państwo, że we wszystkich testach sprzętu jakie pojawiają się w
literaturze fachowej - nigdy nie podaje się awaryjności testowanego sprzętu.
Z dwóch powodów: pierwszy powód to marketingowy, drugi to brak możliwości
wykonania takich testów podczas kilkuminutowego badania sprzętu. Tak naprawdę
to niewiele daje nam informacja o coraz to lepszych osiągach oferowanych dysków,
kiedy po dwóch miesiącach od zakupu pojawiają się "bad sektory", a
po pewnym czasie dysk "pada". Przykładem są dyski Barracuda 20GB (seria II i III), które
śmiem twierdzić, są źle skonstruowane, gdyż ich liczba zwrotów doszła u
nas do ok. 30%. Z naszych doświadczeń wynika, że w ogóle technologia dysków
wirujących z prędkością 7200 obr/min i interfejsem IDE jest jeszcze
niedopracowana (mimo, że dyski SCSI mają np. 10000). Dyski, z którymi nie
mieliśmy w zasadzie żadnych kłopotów to IBM z prędkością 5400 obr/min.

Rys 3. Dysk twardy z wentylatorem.
Problem termiki dysków nie jest oczywiście odkryty przez
nas. Świadczą o tym produkowane wentylatory do dysków ( rys. 3) jak i
kieszenie z wentylatorami do dysków wymiennych. Można bez większego ryzyka założyć,
że dysk wysokoobrotowy włożony do kieszeni bez wentylatora i eksploatowany
24h na dobę skorzysta z naprawy gwarancyjnej.
Ostatnim i chyba najważniejszym elementem jest obudowa
komputera. Dużo miejsca wewnątrz i swobodny przepływ powietrza daje pewność
chłodzenia wszystkich komponentów komputera. Spotyka się coraz więcej obudów
z zasilaczem umieszczonym poziomo (rys 4 i rys 5), które nie tylko ułatwiają dostęp do
wszystkich elementów wewnątrz komputera, ale także, w przeciwieństwie do
obudów z zasilaczem pionowym (rys 6), nie zasłaniają procesora.

Rys 4. Obudowa z zasilaczem
poziomym
Rys.5 Zasilacz
poziomy Rys.6
Obudowa z zasilaczem pionowym
W obudowach z zasilaczem umieszczonym pionowo dość często
pomiędzy procesorem a kartą graficzną gromadzi się dużo gorącego
powietrza, które nie ma gdzie zostać odprowadzone. Dlatego dobrym pomysłem
jest zainstalowanie dodatkowego wentylatora do obudowy. Z naszych doświadczeń
wynika, że lepsze efekty daje wentylator wyciągający powietrze z obudowy, niż
wdmuchujący. Niestety nie każda obudowa posiada możliwość zamontowania
wentylatora wydmuchującego. Jednak zamontowanie jakiegokolwiek wentylatora
zawsze obniża temperaturę wewnątrz obudowy. Koszt dwóch wentylatorów to 60
zł a więc proporcjonalnie niewiele.

Rys.7 Miejsce na montaż wentylatora w tyle obudowy, który chłodzi zarówno
procesor jak i kartę graficzną.
Przy kupnie obudowy proponuję dobrze obejrzeć wszelkie
szczegóły. Pojawiły się ostatnio obudowy np. z mocno na zewnątrz
wyeksponowanym przyciskiem reset, co przynajmniej w naszej firmie powoduje zbyt
częste chwilowe zdziwienia "samoczynnym" restartem komputera. Dotyczy
to komputerów stojących zwłaszcza przy nodze pracującego.
Podczas zakupu sprawdźmy, czy istnieje możliwość zainstalowania wentylatora
z tyłu obudowy i czy obudowa posiada odpowiednią moc (rys 7).
Pamiętajmy:
1. Nie można polegać na samym wentylatorze zasilacza. To obecnie już nie wystarcza.
2. Dobra wentylacja komputera w aplikacjach wymagających pracy ciągłej - zapobiegnie nam zawieszaniu się systemu lub awarii komputera, co z kolei zapobiegnie naszym stresom, a to pozwoli nam żyć dłużej.